Το Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα σας καλεί την Παρασκευή 2/10/26 στις 8.30μμ στη Λαμπηδόνα (Άλσος Αγίας Τριάδας - Βύρωνας). Θα προβάλουμε το ποιητικό – ιστορικό ντοκιμαντέρ “El botón de nácar” (Το μαργαριταρένιο κουμπί) (2015) του σπουδαίου Χιλιανού σκηνοθέτη Patricio Guzmán, που πέθανε πριν λίγες μέρες (15/9/2026) έχοντας αφιερώσει μεγάλο μέρος του έργου του στην ιστορική μνήμη της χώρας του: “Η μάχη της Χιλής”, “Επίμονη μνήμη”, “Αλιέντε” κα.
Το “Μαργαριταρένιο Κουμπί” συνεχίζει τον ποιητικό διάλογο ανάμεσα στο τοπίο και την Ιστορία που ο Guzmán ξεκίνησε με τη “Νοσταλγία για το φως”: μετά την έρημο Ατακάμα, είναι τώρα το νερό που γίνεται φορέας της μνήμης.
Η Χιλή είναι μια στενή λωρίδα γης με περισσότερα από 4.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής. Μέσα από τη θάλασσα, τα ποτάμια και τους πάγους του Νότου πλέκονται η φύση και η ιστορία της χώρας. Στο επίκεντρο βρίσκονται αρχικά οι αυτόχθονες λαοί της Παταγονίας, που για αιώνες ζούσαν σε στενή σχέση με το νερό. Η άφιξη των Ευρωπαίων έφερε την αρπαγή της γης, τον εκτοπισμό και τελικά σχεδόν την εξαφάνισή τους. Ανάμεσά τους ήταν και ο νεαρός Γιαγκάν που έμεινε γνωστός ως Jemmy Button (“κουμπί”), όταν το 1830 οι Άγγλοι τον πήραν μαζί τους στην Ευρώπη σε μια συναλλαγή που, σύμφωνα με την ιστορία που αφηγείται η ταινία, είχε ως αντάλλαγμα ένα κουμπί από φίλντισι.
Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, ένα άλλο κουμπί θα αναδυθεί από την ίδια θάλασσα: βρέθηκε κολλημένο σε μια σιδηροτροχιά από αυτές που χρησιμοποιούσε η δικτατορία Πινοσέτ ως βάρη για να βυθίζει στη θάλασσα τα σώματα δολοφονημένων πολιτικών κρατουμένων. Με αυτό το απλό αλλά συγκλονιστικό εύρημα ενώνονται δύο μακρινές εποχές της χιλιανής ιστορίας. Η θάλασσα, πηγή ζωής και δρόμος επικοινωνίας για τους αυτόχθονες, έγινε αργότερα τόπος όπου το καθεστώς προσπάθησε να εξαφανίσει τα ίχνη των εγκλημάτων του.
Συνδυάζοντας εντυπωσιακά τοπία, μαρτυρίες, αρχειακό υλικό και τον προσωπικό στοχασμό του σκηνοθέτη, το “Μαργαριταρένιο Κουμπί” φέρνει σε διάλογο δύο διαφορετικές τραγωδίες: την εξόντωση των αυτοχθόνων και την πολιτική καταστολή της δικτατορίας. Η φύση περιγράφεται ποιητικά ως ο τόπος όπου παραμένουν χαραγμένες οι μνήμες των ανθρώπων που έζησαν — και χάθηκαν — μέσα του.
